Weekmakers in sekstoys: wat zijn de risico’s en waar moet je op letten?
Geschreven door: Meesteres Moriah
Weekmakers in sekstoys: wat zijn de risico’s en waar moet je op letten?
Wie zich verdiept in lichaamsveilige sekstoys, komt vroeg of laat de term weekmakers tegen. Het klinkt technisch en misschien wat overdreven, maar het onderwerp verdient serieuze aandacht. Zeker binnen BDSM en intensieve seksuele beleving, waar toys langdurig, soms inwendig en vaak herhaaldelijk worden gebruikt, is materiaalkeuze geen detail maar een wezenlijk onderdeel van seksuele gezondheid.
In dit blog neem ik je uitgebreid mee in wat weekmakers precies zijn, of alle weekmakers schadelijk zijn, welke gezondheidsrisico’s er kunnen spelen, welke keurmerken relevant zijn in Nederland en wereldwijd en hoe je sekstoys veilig schoonhoudt.
Wat zijn weekmakers precies?
Weekmakers, ook wel plastificeerders genoemd, zijn chemische stoffen die worden toegevoegd aan harde kunststoffen om ze zacht, flexibel en buigzaam te maken. Zonder weekmakers zou pvc bijvoorbeeld hard en breekbaar zijn. Door toevoeging van deze stoffen ontstaat het rubberachtige, soepele materiaal dat vaak wordt gebruikt in goedkope sekstoys.
De bekendste groep weekmakers zijn ftalaten. Deze stoffen worden al decennialang gebruikt in uiteenlopende producten zoals vloerbedekking, douchegordijnen, kabels en vroeger ook in kinderspeelgoed. In sekstoys kom je weekmakers vooral tegen in zogenoemde “jelly toys”, zacht pvc, TPE (thermoplastisch elastomeer) en TPR-materialen.
Het kernprobleem is niet dat een kunststof flexibel is. Het probleem ontstaat wanneer bepaalde weekmakers uit het materiaal kunnen migreren. Dat betekent dat ze langzaam vrijkomen en via huid of slijmvliezen in het lichaam terecht kunnen komen. En precies daar wordt het relevant: sekstoys hebben vaak langdurig contact met zeer gevoelige lichaamsdelen.
Zijn alle weekmakers slecht?
Het korte antwoord is nee. Niet alle weekmakers zijn schadelijk. Er bestaan moderne plastificeerders die als relatief veilig worden beschouwd binnen bepaalde concentraties. Het risico zit vooral in specifieke ftalaten die als hormoonverstorend bekendstaan. Stoffen zoals DEHP, DBP en BBP zijn binnen de Europese Unie streng gereguleerd of verboden in producten voor kinderen.
Maar sekstoys vallen juridisch vaak niet onder dezelfde categorie als kinderspeelgoed of medische hulpmiddelen. Daardoor kan regelgeving minder strikt zijn. Dat betekent niet automatisch dat alle sekstoys gevaarlijk zijn, maar het betekent wel dat de verantwoordelijkheid deels bij de consument ligt.
Een sterke chemische geur is vaak een eerste waarschuwing. Als een toy intens ruikt naar plastic of olieachtig aanvoelt, is de kans groot dat er vluchtige stoffen vrijkomen.
Gezondheidsrisico’s van schadelijke weekmakers
Onderzoek naar ftalaten laat zien dat sommige varianten mogelijk hormoonverstorend werken. Ze kunnen invloed hebben op het endocriene systeem dat verantwoordelijk is voor hormoonregulatie. In wetenschappelijke literatuur worden verbanden besproken met vruchtbaarheidsproblemen, ontwikkelingsstoornissen en verstoring van testosteron- en oestrogeenspiegels.Belangrijk om eerlijk te blijven: het risico hangt sterk af van blootstellingsduur, concentratie en individuele gevoeligheid. Eenmalig contact is iets anders dan herhaald langdurig gebruik van poreuze sekstoys met hoge concentraties weekmakers.
Daarnaast kunnen poreuze materialen bacteriën vasthouden. Dat verhoogt het risico op infecties, zeker bij inwendig gebruik. Binnen BDSM, waar toys soms intensiever worden gebruikt of worden gedeeld, is dit een extra aandachtspunt.
Welke materialen zijn wél lichaamsveilig?
Als je zoekt op termen als lichaamsveilige sekstoys of veilige BDSM toys, kom je steeds dezelfde materialen tegen:
- Medische siliconen
- Borosilicaat glas
- Roestvrij staal (chirurgisch staal)
- ABS kunststof (hard plastic zonder weekmakers)
Deze materialen zijn niet poreus en bevatten geen migrerende weekmakers. Ze zijn stabiel, goed te reinigen en gaan jarenlang mee. Binnen serieuze BDSM-praktijk is investeren in kwalitatieve materialen geen luxe maar een basisvoorwaarde.
Materialen zoals TPE, TPR en zacht pvc kunnen veilig zijn als ze ftalaatvrij zijn en voldoen aan Europese chemiewetgeving, maar transparantie van de fabrikant is hierbij essentieel.
Is er een keurmerk voor sekstoys?
Er bestaat wereldwijd geen specifiek officieel keurmerk voor sekstoys als aparte categorie. Dat is opvallend, gezien het intieme gebruik. In Nederland en de rest van de Europese Unie vallen sekstoys onder algemene consumentenwetgeving. Relevante regelgeving is onder andere:
REACH-verordening: reguleert chemische stoffen binnen de EU en beperkt gevaarlijke ftalaten.
RoHS: relevant voor elektronische toys, beperkt gevaarlijke stoffen in elektronica.
CE-markering: verplicht voor veel producten, maar zegt weinig over biocompatibiliteit van materialen.
CE betekent dus niet automatisch dat een toy volledig lichaamsveilig is. Het zegt vooral dat het product aan bepaalde basisvereisten voldoet. Internationaal, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, bestaat ook geen aparte medische classificatie voor sekstoys tenzij ze expliciet als medisch hulpmiddel worden verkocht.
Kortom: er is geen universeel sekstoy-keurmerk. Transparantie van het merk en duidelijke materiaalspecificatie zijn daarom belangrijker dan een logo op de verpakking.
Waar moet je op letten bij aankoop van een sekstoy?
Let op duidelijke vermelding van het gebruikte materiaal. “100% medische siliconen” is concreet. “Soft feel materiaal” is dat niet.
Koop bij betrouwbare winkels die open zijn over samenstelling en herkomst. Extreme prijsverschillen zijn vaak een signaal dat er op materiaal is bespaard.
Vermijd toys met een sterke chemische geur of een plakkerig oppervlak. Als een toy na verloop van tijd gaat zweten of vettig aanvoelt, kan dat wijzen op migrerende weekmakers.
Voor intensief BDSM-gebruik, zoals penetratie tijdens langdurige sessies of in combinatie met hitte en druk, is kiezen voor niet-poreuze materialen extra belangrijk.
Hoe houd je sekstoys schoon en hygiënisch?
Hygiëne van sekstoys is minstens zo belangrijk als materiaalkeuze.
Niet-poreuze materialen zoals siliconen, glas en roestvrij staal kun je reinigen met warm water en milde ongeparfumeerde zeep. Siliconen toys zonder elektronica kunnen vaak worden uitgekookt. Glas en staal zijn eenvoudig te desinfecteren.
Poreuze materialen zoals TPE of zacht pvc kun je nooit volledig steriel krijgen. Daarom is het verstandig om bij inwendig gebruik altijd een condoom te gebruiken. Deel deze toys niet met anderen en bewaar ze apart, omdat sommige materialen onderling kunnen reageren.
Laat toys altijd volledig drogen voordat je ze opbergt. Bewaar ze bij voorkeur in een stoffen zakje op een droge plek.
Binnen BDSM-context, waar soms meerdere attributen worden gebruikt in één sessie, is het verstandig om vaste schoonmaakprotocollen te hanteren.
Het stigma rond sekstoys en veiligheid
Wat opvalt, is dat seksuele gezondheid vaak minder serieus wordt genomen dan andere vormen van consumentenveiligheid. We stellen hoge eisen aan babyproducten en voedselveiligheid, maar accepteren vaagheid rond producten die rechtstreeks met onze intieme zones in contact komen. Weekmakers in sekstoys zijn geen complottheorie. Het is simpelweg een onderwerp waar kennis ontbreekt bij veel mensen.
Binnen BDSM, waar zorgplicht, consent en wederzijds respect centraal staan, hoort ook zorg voor het lichaam. Een goede toy ondersteunt de beleving. Een slechte kan ongemak, irritatie of gezondheidsrisico’s veroorzaken. Bewuste keuzes maken in materiaal, keurmerken, hygiëne en herkomst is geen overdreven voorzichtigheid.
Meesteres Moriah
Meer informatie
Meer inspirerende blogs van Meesteres Moriah
